BP పెరగడానికి కారణాలేంటి? ఏ వయసులో వస్తుంది.. ఎలా కంట్రోల్లో పెట్టుకోవాలి?
BP ఎందుకు పెరుగుతుంది? ఏ వయసులో వచ్చే అవకాశం ఉంది? ఉప్పు, బరువు, వ్యాయామం, ఒత్తిడి, కుటుంబ చరిత్ర వంటి అంశాలు రక్తపోటుపై ఎలా ప్రభావం చూపుతాయి? BPను సురక్షితంగా ఎలా నియంత్రించుకోవాలో తెలుసుకోండి.
హై బీపీ ఎందుకు పెరుగుతుంది? BP నియంత్రణపై ఆరోగ్య అవగాహన
BP అంటే అసలు ఏమిటి?
“నీకు BP ఉందా?”
ఇప్పుడు ఈ ప్రశ్న మన ఇళ్లలో చాలా కామన్ అయిపోయింది. ఒకప్పుడు 50, 60 ఏళ్లు దాటిన వాళ్ల దగ్గర ఎక్కువగా వినిపించే “BP” అనే మాట.. ఇప్పుడు 20లు, 30లు, 40ల్లో ఉన్నవాళ్ల దగ్గర కూడా వినిపిస్తోంది.
“నీ యమ్మ.. ఈ BP నాకే వచ్చిందా? మా పక్కింటోడికి ఏం రాలేదు!”
అని కొందరు సరదాగా అంటుంటారు.
కానీ పక్కింటోడికి BP ఉందా లేదా అనేది మన శరీరానికి సంబంధం లేదు. మన జీవనశైలి, ఆహారం, బరువు, వయసు, కుటుంబ చరిత్ర, కొన్ని ఆరోగ్య పరిస్థితులు.. ఇవన్నీ మన రక్తపోటుపై ప్రభావం చూపుతాయి.
మరి BP అంటే ఏమిటి? ఎందుకు పెరుగుతుంది? ఏ వయసులో వస్తుంది? లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి? ఒక్కసారి ఎక్కువగా వస్తే BP ఉన్నట్టేనా? మందులు మొదలుపెడితే జీవితాంతం వాడాలా?
ఒక్కొక్క విషయాన్ని సింపుల్గా తెలుసుకుందాం.
రక్తపోటు అంటే ఏమిటి?
మన గుండె ఒక పంప్లా పనిచేస్తుంది. గుండె రక్తాన్ని శరీరంలోని వివిధ భాగాలకు పంపుతుంది. ఆ రక్తం రక్తనాళాల ద్వారా ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు వాటి గోడలపై ఒక ఒత్తిడి ఉంటుంది. దానినే రక్తపోటు లేదా Blood Pressure అంటారు.
BP కొలిచేటప్పుడు సాధారణంగా రెండు సంఖ్యలు కనిపిస్తాయి.
ఉదాహరణకు 120/80 mmHg.
మొదటి సంఖ్యను Systolic Pressure అంటారు. గుండె కొట్టుకుని రక్తాన్ని బయటకు పంపుతున్న సమయంలో ఉండే ఒత్తిడి ఇది.
రెండో సంఖ్యను Diastolic Pressure అంటారు. గుండె రెండు బీట్ల మధ్య విశ్రాంతిలో ఉన్నప్పుడు ఉండే ఒత్తిడి ఇది.
అయితే ఒక్కసారి BP రీడింగ్ ఎక్కువగా వచ్చింది కాబట్టి వెంటనే “నాకు BP వచ్చేసింది” అని నిర్ణయించుకోవడం సరైంది కాదు.
రీడింగ్ తీసుకున్న సమయం, శరీర పరిస్థితి, ఒత్తిడి, ఇటీవల చేసిన వ్యాయామం, కాఫీ లేదా ఇతర పానీయాలు వంటి అంశాలు కూడా కొంత ప్రభావం చూపవచ్చు.
అందుకే BPని సరిగ్గా కొలవడం, అవసరమైతే వేర్వేరు సమయాల్లో రీడింగ్స్ను పరిశీలించడం ముఖ్యం.
Recommended Reading
Related Stories & In-Depth Guides
Curated editorial perspectives matching this topic.
చిన్నపిల్లల చేతిలో గంటల తరబడి మొబైల్ ఉండటం వల్ల ఏ సమస్యలు రావచ్చు? ‘వర్చువల్ ఆటిజం’ అంటే ఏమిటి? ఆటిజంతో దానికి సంబంధం ఏంటి? స్క్రీన్ టైమ్ను ఎలా నియంత్రించాలి? పిల్లల అభివృద్ధిలో ఏ లక్షణాలను గమనించాలో తెలుసుకోండి.
BP ఎందుకు పెరుగుతుంది?
హై BPకి ప్రతి ఒక్కరిలో ఒకే కారణం ఉండదు.
చాలా సందర్భాల్లో అనేక అంశాలు కలిసి రక్తపోటు పెరగడానికి కారణమవుతాయి.
ఉప్పు ఎక్కువగా తినడం
మన వంటింట్లో ఉప్పు చిన్న ప్యాకెట్లో ఉంటుంది. కానీ BP విషయంలో దాని ప్రభావం మాత్రం చిన్నది కాదు.
ఆహారంలో అధికంగా ఉప్పు తీసుకోవడం హై BP ప్రమాదాన్ని పెంచే ముఖ్యమైన అంశాల్లో ఒకటి.
ఇంట్లో వేసే ఉప్పు మాత్రమే కాదు. ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్, ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్, కొన్ని స్నాక్స్, బయట తినే ఆహారంలో కూడా సోడియం ఎక్కువగా ఉండొచ్చు.
అందుకే “నేను ఇంట్లో ఉప్పు తక్కువే వేస్తాను” అనడం మాత్రమే సరిపోదు. మనం రోజంతా ఏమేమి తింటున్నామో కూడా చూడాలి.
వ్యాయామం లేకపోతే?
ఉదయం లేవగానే ఫోన్.
కారు లేదా బైక్లో ఆఫీస్.
ఆఫీస్లో కుర్చీ.
మధ్యాహ్నం భోజనం.
మళ్లీ కుర్చీ.
సాయంత్రం ఇంటికి వచ్చాక సోఫా.
చివరికి మన శరీరం:
“బాస్.. నన్ను ఎప్పుడైనా కదిలిస్తావా?”
అనే పరిస్థితి!
శారీరక శ్రమ తక్కువగా ఉండటం హై BP ప్రమాదాన్ని పెంచవచ్చు. క్రమం తప్పకుండా శారీరక కార్యకలాపాలు చేయడం గుండె, రక్తనాళాల ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడుతుంది.
అయితే వ్యాయామం అంటే ఒక్కసారిగా గంటలకొద్దీ కష్టపడటం కాదు. మన వయసు, ఆరోగ్య పరిస్థితికి తగిన శారీరక కార్యకలాపం గురించి వైద్య నిపుణుడి సలహాతో ముందుకు వెళ్లడం మంచిది.
బరువు పెరిగితే BP కూడా పెరుగుతుందా?
అధిక బరువు లేదా ఊబకాయం ఉన్నవారిలో హై BP వచ్చే ప్రమాదం పెరగవచ్చు.
కానీ “బరువు తగ్గితే BP 100% తగ్గిపోతుంది” అని చెప్పడం సరైంది కాదు.
ఎందుకంటే ప్రతి వ్యక్తి పరిస్థితి వేరు.
అయితే ఆరోగ్యకరమైన బరువును నిర్వహించడం BPతో పాటు మొత్తం గుండె ఆరోగ్యానికి ఉపయోగపడుతుంది.
టెన్షన్ వల్ల BP పెరుగుతుందా?
ఇది చాలా మందికి ఉన్న సందేహం.
ఎవరైనా మనల్ని ఇబ్బంది పెట్టారు.
మనకు కోపం వచ్చింది.
“నీ యమ్మ.. నా BP పెంచేశావ్!” అని అంటాం.
సరదాగా అలా అనడం ఓకే.
కానీ శరీరంలో జరిగే విషయం కొంచెం వేరు.
ఒత్తిడి సమయంలో BP తాత్కాలికంగా పెరగవచ్చు. దీర్ఘకాలికంగా ఎక్కువ ఒత్తిడి ఉంటే నిద్ర సరిగా లేకపోవడం, అనారోగ్యకరమైన ఆహారం తీసుకోవడం, వ్యాయామం తగ్గడం వంటి అలవాట్లు పెరగవచ్చు. ఇవి కూడా ఆరోగ్యంపై ప్రభావం చూపుతాయి.
అందుకే ఒత్తిడిని నిర్వహించడం కూడా ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిలో ఒక భాగం.
కుటుంబంలో BP ఉంటే మనకూ వస్తుందా?
తల్లిదండ్రులు లేదా దగ్గరి కుటుంబ సభ్యుల్లో హై BP ఉంటే మనకు కూడా వచ్చే ప్రమాదం పెరగవచ్చు.
అయితే కుటుంబంలో ఎవరికైనా BP ఉందని మనకు తప్పకుండా వస్తుందని కాదు.
అదే సమయంలో “మా ఇంట్లో ఎవరికీ BP లేదు కాబట్టి నాకు రాదు” అని నిర్లక్ష్యం చేయడం కూడా సరైంది కాదు.
జన్యుపరమైన అంశాలతో పాటు ఆహారం, బరువు, వ్యాయామం, పొగాకు, మద్యం వంటి జీవనశైలి అంశాలు కూడా ముఖ్యమే.
ఏ వయసులో BP వస్తుంది?
“BP అంటే 50 ఏళ్ల తర్వాతే కదా?”
ఇది ఒక సాధారణ అపోహ.
వయసు పెరిగేకొద్దీ హై BP వచ్చే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. కానీ చిన్న వయసులో కూడా హై BP రావచ్చు.
20లు, 30లు, 40ల్లో ఉన్నవాళ్లలో కూడా అధిక బరువు, కుటుంబ చరిత్ర, తక్కువ శారీరక శ్రమ, ఆహారపు అలవాట్లు, కొన్ని వైద్య పరిస్థితులు వంటి కారణాలతో ప్రమాదం పెరగవచ్చు.
అందుకే వయసు తక్కువగా ఉందని BPని పూర్తిగా పట్టించుకోకుండా ఉండకూడదు.
అలాగే వయసు పెరిగిందని BP తప్పకుండా వస్తుందని కూడా అనుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.
BP ఉన్నట్టు ఎలా తెలుస్తుంది?
ఇక్కడే అసలు విషయం ఉంది.
చాలామందిలో హై BPకి స్పష్టమైన లక్షణాలు ఉండకపోవచ్చు.
అందుకే కేవలం “నాకు తలనొప్పి లేదు కాబట్టి BP లేదు” అని అనుకోవడం సరైంది కాదు.
అలాగే తలనొప్పి, తల తిరగడం వంటి ప్రతి లక్షణాన్ని BPకే ఆపాదించడం కూడా సరికాదు.
BP ఉందో లేదో తెలుసుకోవడానికి రక్తపోటును కొలవడం ముఖ్యమైన మార్గం.
ఇంట్లో BP ఎలా చెక్ చేసుకోవాలి?
ఇంట్లో డిజిటల్ BP మానిటర్ ఉంటే రక్తపోటును కొలవచ్చు.
కానీ కొలిచే విధానం కూడా ముఖ్యం.
BP కొలిచే ముందు కొన్ని నిమిషాలు ప్రశాంతంగా కూర్చోవడం, కాళ్లు నేలపై ఉంచడం, చేతిని సరైన స్థితిలో ఉంచడం, రీడింగ్ తీసుకునేటప్పుడు మాట్లాడకుండా ఉండటం వంటి జాగ్రత్తలు ఉపయోగపడతాయి.
అవసరమైతే కొద్దిసేపటి తర్వాత మరో రీడింగ్ తీసుకుని నమోదు చేసుకోవచ్చు.
ఒకే రీడింగ్ ఆధారంగా మన ఆరోగ్యంపై తుది నిర్ణయం తీసుకోకుండా, అవసరమైతే వైద్య నిపుణుడి సలహా తీసుకోవాలి.
BPని ఎలా కంట్రోల్లో పెట్టుకోవాలి?
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయం.
“ఈ ఒక్క ఆకు తింటే BP పూర్తిగా పోతుంది.”
“ఈ డ్రింక్ ఏడు రోజులు తాగితే మందులు అవసరం లేదు.”
“ఈ ఒక్క చిట్కాతో జీవితాంతం BP రాదు.”
ఇలాంటి మాటలను జాగ్రత్తగా చూడాలి.
హై BPకి అందరికీ పనిచేసే ఒకే ఒక్క మ్యాజిక్ చిట్కా లేదు.
ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం, ఉప్పు తగ్గించడం, క్రమం తప్పకుండా శారీరక శ్రమ, ఆరోగ్యకరమైన బరువు, పొగాకు మానేయడం, మద్యం తగ్గించడం లేదా నివారించడం, ఒత్తిడిని నిర్వహించడం వంటి జీవనశైలి మార్పులు సహాయపడవచ్చు.
కొంతమందికి మందులు కూడా అవసరం కావచ్చు.
అందుకే:
ఆహారం + శారీరక శ్రమ + బరువు నియంత్రణ + ఆరోగ్యకరమైన అలవాట్లు + రెగ్యులర్ BP చెకప్ + అవసరమైతే వైద్య చికిత్స
ఇవన్నీ కలిసి BP నిర్వహణలో భాగం కావచ్చు.
BP మందులు మొదలుపెడితే జీవితాంతం వాడాలా?
ఇది చాలా మందికి ఉండే భయం.
“మందులు మొదలుపెడితే ఇక ఆపలేం” అని కొందరు అనుకుంటారు.
కానీ మందులు అవసరమా, ఏ మందు అవసరం, ఎంత మోతాదు, ఎప్పుడు మార్చాలి వంటి విషయాలను వ్యక్తి ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి వైద్యుడు నిర్ణయిస్తారు.
డాక్టర్ సూచించిన మందులను మనమే ఆపేయడం లేదా మోతాదు మార్చడం మంచిది కాదు.
BP రీడింగ్ తగ్గిందని మందులను స్వయంగా ఆపడం ప్రమాదకరం కావచ్చు.
BPని పట్టించుకోకపోతే?
హై BP ఎక్కువకాలం నియంత్రణలో లేకపోతే గుండె, మెదడు, మూత్రపిండాలు వంటి ముఖ్యమైన అవయవాలపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
హార్ట్ డిసీజ్, స్ట్రోక్, కిడ్నీ సమస్యల వంటి పరిస్థితుల ప్రమాదం పెరగవచ్చు.
అందుకే BPని పూర్తిగా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
అదే సమయంలో ఒక రీడింగ్ ఎక్కువగా వచ్చిందని భయపడాల్సిన అవసరం కూడా లేదు.
BP 180/120 mmHg లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా వస్తే, ముఖ్యంగా ఛాతి నొప్పి, శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది, చూపులో మార్పులు, తీవ్రమైన తలనొప్పి, గందరగోళం వంటి లక్షణాలు ఉంటే అత్యవసర వైద్య సహాయం తీసుకోవాలి.
అలాంటి సమయంలో “ముందు గూగుల్లో చూసి.. తర్వాత డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్తా” అనుకోవడం మంచిది కాదు.
చివరగా..
BP అనేది ఒక్కరోజులో మన జీవితంలోకి వచ్చేసే సమస్య మాత్రమే కాదు.
మన రోజువారీ అలవాట్లు, ఆహారం, బరువు, శారీరక శ్రమ, కుటుంబ చరిత్ర, వయసు, కొన్ని ఇతర ఆరోగ్య పరిస్థితులు.. ఇవన్నీ కలిసి రక్తపోటుపై ప్రభావం చూపవచ్చు.
అందుకే ప్రశ్న:
“BPని ఒక్కరోజులో ఎలా తగ్గించాలి?”
అని మాత్రమే ఉండకూడదు.
“నా BP ఎందుకు పెరుగుతోంది? దాన్ని సురక్షితంగా ఎలా నియంత్రించుకోవాలి?”
అనే ప్రశ్న ఉండాలి.
చిన్న మార్పులు కూడా ముఖ్యమే.
ఉప్పుపై జాగ్రత్త.
రోజువారీ కదలికపై శ్రద్ధ.
బరువుపై నియంత్రణ.
పొగాకు దూరం.
మద్యం విషయంలో జాగ్రత్త.
స్ట్రెస్ను నిర్వహించడం.
ముఖ్యంగా BPని క్రమం తప్పకుండా గమనించడం.
రీడింగ్ను చూసి భయపడకండి.
రీడింగ్ను నిర్లక్ష్యం కూడా చేయకండి.
మన శరీరం ఇచ్చే సంకేతాలను సమయానికి గమనించడం ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడంలో ముఖ్యమైన అడుగు.
గమనిక: ఈ కథనం సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే. వ్యక్తిగత వైద్య నిర్ధారణ లేదా చికిత్సకు ఇది ప్రత్యామ్నాయం కాదు. BP రీడింగ్స్ లేదా ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలపై సందేహం ఉంటే అర్హత కలిగిన వైద్య నిపుణుడిని సంప్రదించండి.
The Rajatheertha Team publishes news, explainers, guides and updates across India and the world. Our coverage follows Rajatheertha's editorial, verification and corrections standards.
మధ్యాహ్నం భోజనం తర్వాత నిద్రమత్తు రావడం సాధారణమే కావచ్చు. కానీ ఎక్కువసేపు పగటి నిద్రపోతే రాత్రి నిద్ర ఎందుకు ఆలస్యం అవుతుంది? Sleep pressure, body clock, nap timing గురించి తెలుసుకోండి.
0 Comments