చిన్నపిల్లల చేతిలో సెల్‌ఫోన్.. భవిష్యత్తుకు ప్రమాదమా? ‘వర్చువల్ ఆటిజం’పై అసలు నిజం ఇదే!

అలాగే “స్క్రీన్ టైమ్ తగ్గిస్తే ఆటిజం పూర్తిగా నయం అవుతుంది” అని చెప్పడం కూడా శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు.

ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ ఒక సంక్లిష్టమైన న్యూరో డెవలప్‌మెంటల్ పరిస్థితి. దీనికి ఒక్క కారణం ఉండదు. జన్యు, జీవసంబంధమైన మరియు ఇతర అనేక అంశాలు పాత్ర పోషించవచ్చని వైద్య సంస్థలు వివరిస్తున్నాయి.

అందువల్ల పిల్లవాడిలో ఏదైనా అభివృద్ధి సమస్య కనిపిస్తే “అంతా ఫోన్ వల్లే” అని తల్లిదండ్రులు స్వయంగా నిర్ణయించకూడదు.

మరి అధిక స్క్రీన్ టైమ్‌పై ఎందుకు ఆందోళన?

ఇక్కడ అసలు విషయం “ఫోన్” అనే పరికరం మాత్రమే కాదు.

పిల్లవాడు ఆ ఫోన్ ముందు ఎంతసేపు గడుపుతున్నాడు? ఆ సమయంలో అతను ఏం కోల్పోతున్నాడు? అనేదే ముఖ్యమైన ప్రశ్న.

ఒక చిన్నపిల్ల రోజులో ఒకటి రెండు గంటలు స్క్రీన్ చూస్తున్నప్పుడు, అదే సమయంలో బయట ఆడుకోవడానికి సమయం ఉందా?

తల్లిదండ్రులతో మాట్లాడుతున్నాడా?

సరిగ్గా నిద్రపోతున్నాడా?

పుస్తకం చూస్తున్నాడా?

ఇతర పిల్లలతో ఆడుతున్నాడా?

ఈ ప్రశ్నలన్నీ కూడా చూడాలి.

పిల్లల అభివృద్ధికి అవసరమైన కార్యకలాపాలను స్క్రీన్ ఎక్కువగా భర్తీ చేస్తే సమస్య మొదలయ్యే అవకాశం ఉంటుంది.

ఉదాహరణకు, పిల్లవాడు రోజూ రెండు గంటలు మొబైల్ చూస్తున్నాడనుకుందాం.

ఆ రెండు గంటల్లో అతను పరుగెత్తి ఆడే సమయం తగ్గింది.

తల్లితో మాట్లాడే సమయం తగ్గింది.

నాన్నతో బంతి ఆడే సమయం తగ్గింది.

కథ వినే సమయం తగ్గింది.

ఇతర పిల్లలతో కలిసే సమయం తగ్గింది.

అప్పుడు సమస్య కేవలం “రెండు గంటల మొబైల్” కాదు. ఆ రెండు గంటల్లో కోల్పోయిన అభివృద్ధి అవకాశాలు కూడా.

పిల్లలు ఫోన్‌కు ఎందుకు అంతగా ఆకర్షితులవుతున్నారు?

చిన్నపిల్లలకు వేగంగా మారే రంగులు, శబ్దాలు, కార్టూన్లు, గేమ్స్, యానిమేషన్లు చాలా ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి.

ఒక వీడియో ముగిసేలోపే మరో వీడియో.

ఒక గేమ్ అయిపోగానే మరో లెవెల్.

ఒక కార్టూన్ తర్వాత మరో కార్టూన్.

పిల్లవాడికి బోర్ కొట్టకుండా నిరంతరం కొత్త ఉద్దీపన అందుతుంది.

దీంతో సాధారణంగా నెమ్మదిగా జరిగే కార్యకలాపాలు పిల్లవాడికి ఆసక్తికరంగా అనిపించకపోవచ్చు.

ఉదాహరణకు, ఐదు నిమిషాలు పుస్తకం చూస్తూ కూర్చోవడం బోర్‌గా అనిపించవచ్చు.

అదే ఐదు నిమిషాల్లో స్క్రీన్‌పై ఎన్నో దృశ్యాలు మారిపోతుంటాయి.

అందుకే తల్లిదండ్రులు పిల్లవాడి స్క్రీన్ వినియోగాన్ని క్రమంగా నియంత్రించడం ముఖ్యం.

“ఫోన్ ఇవ్వకపోతే ఏడుస్తాడు”.. ఎందుకు?

ఇది చాలామంది తల్లిదండ్రులు ఎదుర్కొనే పరిస్థితి.

ఫోన్ చేతిలో ఉంటే పిల్లవాడు ప్రశాంతంగా ఉంటాడు.

ఫోన్ తీసుకుంటే వెంటనే ఏడుపు.

కొన్నిసార్లు నేలపై పడుకోవడం.

కొన్నిసార్లు అరవడం.

కొన్నిసార్లు వస్తువులు విసరడం.

ఇలాంటి ప్రవర్తన కనిపించినంత మాత్రాన పిల్లవాడికి ఆటిజం ఉందని అర్థం కాదు.

పిల్లవాడు ఒక అలవాటుకు బాగా అలవాటు పడితే, ఆ అలవాటును ఆపినప్పుడు నిరసన వ్యక్తం చేయవచ్చు.

ఇక్కడ తల్లిదండ్రులు కూడా ఒక విషయం గుర్తుంచుకోవాలి.

ఫోన్‌ను ఒక్కసారిగా లాక్కోవడం కంటే, స్క్రీన్ టైమ్‌ను ముందుగా నిర్ణయించి క్రమంగా తగ్గించడం సులభంగా ఉండవచ్చు.

ఉదాహరణకు:

“ఇంకా పది నిమిషాలు చూస్తావు. తర్వాత ఫోన్ పెట్టి మనం బయటికి వెళ్దాం.”

అని ముందుగానే చెప్పవచ్చు.

ఆ తర్వాత నిజంగానే ఫోన్ పక్కన పెట్టించాలి.

మొదటి రోజు నుంచే పిల్లవాడు “సరే అమ్మా” అని ఫోన్ ఇచ్చేస్తాడని ఆశిస్తే మనమే నిరాశ చెందుతాం.

అలవాటు మార్చడానికి సమయం పడుతుంది.

పిల్లల మాటల్లో ఆలస్యం.. స్క్రీన్‌తో సంబంధం ఉందా?

ఇది తల్లిదండ్రులను ఎక్కువగా ఆందోళనకు గురిచేసే అంశం.

“మా పిల్లవాడికి ఇంకా సరిగ్గా మాటలు రావడం లేదు.”

“పిలిస్తే స్పందించడం లేదు.”

“మాట్లాడటం కంటే మొబైల్‌లో వీడియో చూడటానికే ఎక్కువ ఆసక్తి.”

ఇలాంటి ప్రశ్నలు చాలామంది తల్లిదండ్రులకు వస్తుంటాయి.

చిన్నపిల్లలు భాషను నేర్చుకోవడంలో ప్రత్యక్ష సంభాషణ చాలా ముఖ్యమైనది.

పిల్లవాడు కార్టూన్ చూస్తున్నప్పుడు ఎన్నో పదాలు వింటాడు.

కానీ కార్టూన్ అతనిని చూసి:

“ఇది ఏంటి?”

అని అడగదు.

అతని సమాధానం కోసం ఆగదు.

అతను తప్పుగా చెప్పితే సరిచేయదు.

అతని ముఖ కవళికలను చూసి స్పందించదు.

తల్లిదండ్రులు మాత్రం ఇవన్నీ చేస్తారు.

“ఇది బంతి.”

“బంతి ఏ రంగు?”

“ఎరుపు.”

“బంతి ఎక్కడ ఉంది?”

ఇలాంటి చిన్న చిన్న సంభాషణలు పిల్లవాడి భాషా అభివృద్ధికి సహాయపడే ప్రత్యక్ష పరస్పర చర్యలు.

అందువల్ల స్క్రీన్ వినియోగం పెరిగి, పిల్లలతో ప్రత్యక్షంగా మాట్లాడే సమయం తగ్గితే ఆ అంశాన్ని తల్లిదండ్రులు గమనించాలి.

అయితే మాటలు ఆలస్యంగా రావడానికి స్క్రీన్ ఒక్కటే కారణం కాదు.

వినికిడి సమస్యలు, అభివృద్ధి సంబంధిత పరిస్థితులు, భాషా సమస్యలు, ఇతర వైద్య లేదా సామాజిక కారణాలు కూడా ఉండవచ్చు.

అందుకే పిల్లవాడి మాటల అభివృద్ధిపై ఆందోళన ఉంటే నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది.

పిల్లల మెదడు అభివృద్ధిపై అసలు విషయం ఏమిటి?

“మొబైల్ చూస్తే పిల్లల ఫ్రంటల్ లోబ్ అభివృద్ధి పూర్తిగా ఆగిపోతుంది” అనే మాట సోషల్ మీడియాలో తరచూ వినిపిస్తుంది.

ఇలాంటి భయపెట్టే వాదనలను జాగ్రత్తగా చూడాలి.

పిల్లల మెదడు తొలి సంవత్సరాల్లో వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతుంది. ఆ సమయంలో నిద్ర, పోషకాహారం, శారీరక కదలికలు, ఆట, తల్లిదండ్రులతో సంభాషణ, సామాజిక అనుభవాలు వంటి అనేక అంశాలు ముఖ్యమైనవి.

కాబట్టి “ఫోన్ వల్ల మెదడు ఆగిపోతుంది” అని చెప్పడం కంటే, “అధిక స్క్రీన్ సమయం పిల్లల అభివృద్ధికి అవసరమైన ఇతర కార్యకలాపాలను భర్తీ చేయకుండా చూడాలి” అని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా మరింత సరైనది.

తల్లిదండ్రులు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.

కానీ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

ఏ వయసులో స్క్రీన్ టైమ్‌పై ఎక్కువ జాగ్రత్త?

చిన్న వయసులో జాగ్రత్త మరింత అవసరం.

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ మార్గదర్శకాల ప్రకారం:

1 సంవత్సరం లోపు పిల్లలు

Sedentary screen time సిఫార్సు చేయబడదు.

1 సంవత్సరం వయసు

Sedentary screen time సిఫార్సు చేయబడదు.

2 సంవత్సరాల పిల్లలు

రోజుకు 1 గంటకు మించకూడదు. తక్కువైతే ఇంకా మంచిది.

3–4 సంవత్సరాల పిల్లలు

రోజుకు 1 గంటకు మించకూడదు. తక్కువైతే ఇంకా మంచిది.

WHO చిన్నపిల్లల్లో స్క్రీన్ సమయాన్ని తగ్గించడంతో పాటు శారీరక ఆట, మంచి నిద్ర, తల్లిదండ్రులతో కలిసి చదవడం, కథలు చెప్పడం, ప్రత్యక్ష పరస్పర చర్యలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని సూచిస్తోంది.

పిల్లలలో ఏ లక్షణాలను తల్లిదండ్రులు గమనించాలి?

ప్రతి పిల్లవాడి అభివృద్ధి వేగం ఒకేలా ఉండదు.

ఒక పిల్లవాడు త్వరగా మాట్లాడవచ్చు.

మరో పిల్లవాడు కొంచెం ఆలస్యంగా మాట్లాడవచ్చు.

అందువల్ల ఇతర పిల్లలతో పోల్చి భయపడాల్సిన అవసరం లేదు.

అయితే తల్లిదండ్రులకు పదేపదే ఆందోళన కలిగించే లక్షణాలు ఉంటే మాత్రం వాటిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

ఉదాహరణకు:

పేరు పిలిచినా తరచూ స్పందించకపోవడం

వయసుకు తగ్గ భాషా అభివృద్ధి కనిపించకపోవడం

ఇతరులతో సంభాషించడానికి ఆసక్తి చాలా తక్కువగా ఉండటం

కంటి సంబంధం చాలా తక్కువగా ఉండటం

ఇతర పిల్లలతో ఆడటంలో ఇబ్బంది

కొన్ని ప్రవర్తనలను పదేపదే చేయడం

చిన్న మార్పులకే తీవ్రమైన అసౌకర్యం చూపించడం

ఇప్పటికే వచ్చిన మాటలు లేదా నైపుణ్యాలు తగ్గిపోవడం

ఇలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తే గూగుల్‌లో వెతికి స్వయంగా నిర్ధారణ చేసుకోవడం కంటే పీడియాట్రిషియన్ లేదా అభివృద్ధి నిపుణుడిని సంప్రదించడం మంచిది.

తల్లిదండ్రులు ఇప్పటి నుంచే ఏం చేయాలి?

1. ఫోన్‌కు ప్రత్యామ్నాయాలు ఇవ్వండి

బొమ్మలు, పజిల్స్, బ్లాక్స్, డ్రాయింగ్, కథల పుస్తకాలు, బంతి ఆటలు వంటి కార్యకలాపాలు అందుబాటులో ఉంచండి.

పిల్లవాడికి “ఫోన్ చూడొద్దు” అని మాత్రమే చెప్పకుండా, “ఇదిగో.. మనం ఇది ఆడుకుందాం” అని ప్రత్యామ్నాయం చూపించాలి.

1. భోజనం సమయంలో స్క్రీన్ వద్దు

పిల్లవాడు తినడానికి ఫోన్ తప్పనిసరి అనే అలవాటు రాకుండా చూడాలి.

భోజన సమయం కుటుంబంతో మాట్లాడే సమయంగా మార్చవచ్చు.

1. పడుకునే ముందు స్క్రీన్ తగ్గించండి

రాత్రి పడుకునే ముందు ఫోన్, ట్యాబ్ లేదా టీవీని తగ్గించి ప్రశాంతమైన నిద్ర రొటీన్ ఏర్పాటు చేయడం మంచిది.

కథ చెప్పడం, పుస్తకం చదవడం వంటి కార్యకలాపాలు ప్రయత్నించవచ్చు.

1. బయట ఆడేలా ప్రోత్సహించండి

పిల్లలు పరుగెత్తాలి.

ఆడాలి.

ఎక్కాలి.

దూకాలి.

పడిపోతే లేవాలి.

ఇవి కూడా బాల్యంలో నేర్చుకోవాల్సిన విషయాలే.

1. పిల్లలతో మాట్లాడటానికి ప్రత్యేక సమయం కేటాయించండి

ఫోన్‌ను పక్కన పెట్టి పిల్లవాడితో మాట్లాడండి.

“ఈరోజు ఏం చేశావు?”

“ఏ బొమ్మతో ఆడుకున్నావు?”

“ఇది ఏ రంగు?”

“కథ వినాలా?”

అని అడగండి.

పిల్లవాడి సమాధానం వినండి.

అతను చెప్పే చిన్న మాటకు కూడా స్పందించండి.

1. తల్లిదండ్రులు కూడా తమ ఫోన్ వినియోగాన్ని గమనించాలి

ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం.

“నువ్వు ఫోన్ చూడకూడదు” అని చెప్పి, తల్లిదండ్రులు మాత్రం పిల్లవాడి ముందే నిరంతరం ఫోన్‌లో ఉంటే ఆ సందేశం పిల్లవాడికి అంతగా పనిచేయకపోవచ్చు.

పిల్లలు మన మాటల కంటే మన ప్రవర్తనను ఎక్కువగా గమనిస్తారు.

పిల్లవాడికి ‘వర్చువల్ ఆటిజం’ ఉందని స్వయంగా నిర్ణయించకండి

ఇది చాలా ముఖ్యమైన హెచ్చరిక.

పిల్లవాడు కంటి సంబంధం తక్కువగా పెట్టుకున్నాడు.

మాటలు ఆలస్యంగా వస్తున్నాయి.

మొబైల్ ఎక్కువగా చూస్తున్నాడు.

అంటే వెంటనే “వర్చువల్ ఆటిజం” అని నిర్ణయించకూడదు.

అదేవిధంగా “మొబైల్ పూర్తిగా తీసేస్తే సమస్య మొత్తం పోతుంది” అని కూడా అనుకోకూడదు.

పిల్లవాడి అభివృద్ధిని సమగ్రంగా పరిశీలించాలి.

అవసరమైతే వైద్య నిపుణులు developmental screening లేదా ఇతర అంచనాలు చేయవచ్చు.

CDC ప్రకారం పిల్లల అభివృద్ధిలో మాట్లాడటం, నేర్చుకోవడం, ప్రవర్తించడం, కదలికలు, సామాజిక పరస్పర చర్యలు వంటి అంశాలను తల్లిదండ్రులు గమనిస్తూ ఉండాలి. అభివృద్ధి విషయంలో ఆందోళన ఉంటే వైద్యుడితో మాట్లాడాలని సూచిస్తోంది.

చివరగా.. ఫోన్ కంటే పిల్లల బాల్యం ముఖ్యం

మొబైల్ ఫోన్ ఆధునిక జీవితంలో భాగం.

దాన్ని పూర్తిగా శత్రువుగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు.

కానీ చిన్నపిల్లల జీవితంలో అది తల్లిదండ్రులు, ఆట, నిద్ర, చదువు, సంభాషణ, సామాజిక అనుభవాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా మారకూడదు.

పిల్లలకు వీడియో కంటే ముఖం కావాలి.

గేమ్ కంటే ఆట కావాలి.

స్క్రీన్ కంటే సంభాషణ కావాలి.

మొబైల్ కంటే తల్లిదండ్రుల సమయం కావాలి.

“వర్చువల్ ఆటిజం” అనే పదం గురించి సోషల్ మీడియాలో ఎంత చర్చ జరిగినా, తల్లిదండ్రులు భయపడటం కంటే అసలు విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం.

అధిక స్క్రీన్ సమయాన్ని నియంత్రించండి.

పిల్లలతో మాట్లాడండి.

వారితో ఆడండి.

మంచి నిద్రకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వండి.

బయట ఆడే అవకాశం ఇవ్వండి.

అభివృద్ధిపై అనుమానం ఉంటే నిపుణులను సంప్రదించండి.

పిల్లల బాల్యం ఒక్కసారి మాత్రమే వస్తుంది.

ఆ బాల్యంలో ఫోన్ ఉండొచ్చు.. కానీ బాల్యమే ఫోన్‌గా మారకూడదు.